Wybór odpowiednich butów podejściowych to klucz do bezpiecznego i komfortowego poruszania się w górskim terenie, zarówno na szlaku, jak i w bardziej technicznej skale. Ten artykuł to kompleksowy ranking najlepszych damskich butów podejściowych dostępnych na rynku, stworzony, aby pomóc Ci podjąć świadomą decyzję zakupową. Moim celem jest dostarczenie rzetelnych informacji, które zapewnią Ci pewność kroku i wygodę podczas każdej górskiej przygody.
Wybór idealnych butów podejściowych damskich ranking i porady zakupowe
- W segmencie damskich butów podejściowych dominują marki takie jak La Sportiva, Scarpa, Salewa, Garmont i Black Diamond, oferujące sprawdzone modele.
- Kluczowe technologie to podeszwa Vibram (Megagrip, IdroGrip) dla doskonałej przyczepności, „Climbing Zone” dla precyzji oraz system sznurowania „Climbing lacing” dla idealnego dopasowania.
- Najczęściej polecane modele to La Sportiva TX4, Scarpa Mescalito, Salewa Wildfire Edge, Garmont Dragontail i Black Diamond Mission LT.
- Ważne dylematy zakupowe obejmują wybór między skórą a syntetykiem oraz decyzję o obecności membrany GORE-TEX, która zapewnia wodoodporność kosztem oddychalności.
- Obecne trendy rynkowe wskazują na rosnące zainteresowanie modelami wszechstronnymi, łączącymi komfort trekkingowy z wydajność podejściową, przy jednoczesnym nacisku na niską wagę.
Bezpieczeństwo na szlaku i skale: dlaczego dobre buty podejściowe to podstawa?
W górach, gdzie teren bywa zdradliwy i zmienny, odpowiednie obuwie to nie tylko kwestia komfortu, ale przede wszystkim bezpieczeństwa. Dobre buty podejściowe stanowią fundament pewnego poruszania się po piargach, skalnych graniach czy via ferratach. Zapewniają nie tylko stabilność i przyczepność, ale także chronią stopę przed urazami, co jest absolutnie kluczowe, gdy każdy krok ma znaczenie. Moim zdaniem, inwestycja w wysokiej jakości buty podejściowe to inwestycja w Twoje zdrowie i przyjemność z każdej górskiej wyprawy.
Czym but podejściowy różni się od klasycznego trekkinga?
Choć na pierwszy rzut oka buty podejściowe i trekkingowe mogą wydawać się podobne, ich konstrukcja i przeznaczenie znacząco się różnią. Poniżej przedstawiam kluczowe różnice, które pomogą Ci zrozumieć specyfikę każdego z tych typów obuwia.
| Cecha | But podejściowy | But trekkingowy |
|---|---|---|
| Podeszwa | Sztywniejsza, z agresywnym bieżnikiem i gładką strefą "Climbing Zone" pod palcami dla precyzji na skale. Często Vibram Megagrip/IdroGrip. | Bardziej elastyczna, z głębokim bieżnikiem dla trakcji na miękkim podłożu, z większą amortyzacją dla komfortu. |
| Sznurowanie | "Climbing lacing" sięga niemal do palców, umożliwiając bardzo precyzyjne dopasowanie i "czucie" skały. | Zazwyczaj kończy się na wysokości śródstopia, skupiając się na stabilizacji kostki i ogólnym dopasowaniu. |
| Sztywność | Zazwyczaj sztywniejszy w przedniej części, co zapewnia lepsze wsparcie na małych stopniach skalnych i krawędziach. | Bardziej elastyczny, zaprojektowany do długotrwałego marszu, z naciskiem na amortyzację i naturalny ruch stopy. |
| Przeznaczenie | Techniczne podejścia pod ściany wspinaczkowe, via ferraty, scrambling, łatwe drogi wspinaczkowe, poruszanie się w trudnym terenie skalnym. | Długie wędrówki po szlakach, trekking z plecakiem, poruszanie się po zróżnicowanym, ale mniej technicznym terenie. |
Jak nasz ranking pomoże Ci znaleźć idealną parę na skały i szlak?
Wiem, jak trudno jest wybrać spośród tak wielu modeli dostępnych na rynku. Dlatego ten ranking został stworzony, aby być Twoim niezawodnym przewodnikiem. Analizując kluczowe cechy, technologie i opinie użytkowniczek, wyselekcjonowałem modele, które moim zdaniem najlepiej odpowiadają na potrzeby współczesnych miłośniczek gór. Znajdziesz tu szczegółowe opisy zalet i wad każdego buta, a także konkretne wskazówki, dla jakiego rodzaju aktywności dany model będzie najbardziej odpowiedni. Mam nadzieję, że dzięki temu podejmiesz świadomą decyzję i znajdziesz buty, które idealnie sprawdzą się na Twoich drogach.
Kryteria wyboru: jak ocenialiśmy najlepsze buty podejściowe?
Przygotowując ten ranking, kierowałem się kilkoma kluczowymi kryteriami, które moim zdaniem są najważniejsze dla efektywności i bezpieczeństwa w górskim terenie. Nie ograniczałem się jedynie do specyfikacji producenta, ale brałem pod uwagę również praktyczne doświadczenia i opinie użytkowniczek. Poniżej przedstawiam, co dokładnie brałem pod uwagę, oceniając każdy model.
Przyczepność to podstawa: Analiza podeszwy i technologii gumy (Vibram Megagrip, IdroGrip)
W butach podejściowych podeszwa to absolutny fundament. To ona decyduje o tym, jak pewnie będziesz stąpać po mokrej skale, piargach czy trawiastych zboczach. Dlatego tak dużą wagę przywiązywałem do technologii gumy. Podeszwy Vibram, a w szczególności mieszanki Megagrip i IdroGrip, to obecnie złoty standard. Megagrip zapewnia niezrównaną przyczepność zarówno na suchych, jak i mokrych powierzchniach, będąc niezwykle odpornym na ścieranie. IdroGrip natomiast, choć mniej popularny, często oferuje jeszcze lepszą trakcję na wilgotnych i mokrych skałach, co jest kluczowe w zmiennych warunkach. Analizowałem nie tylko rodzaj gumy, ale także układ bieżnika i głębokość, które mają wpływ na wszechstronność buta w różnym terenie.
Precyzja na skale: Rola "Climbing Zone" i systemu sznurowania
Dla mnie, jako osoby ceniącej precyzję w górach, "Climbing Zone" jest cechą, której nie może zabraknąć w dobrych butach podejściowych. Ten gładki panel gumy pod palcami umożliwia stanie na małych stopniach skalnych z niezwykłą dokładnością, co jest nieocenione podczas wspinaczki czy poruszania się po via ferratach. Równie ważny jest system sznurowania, a konkretnie "Climbing lacing". Sznurowadła pociągnięte niemal do samych palców pozwalają na idealne dopasowanie buta do stopy na całej jej długości. Dzięki temu but staje się niejako przedłużeniem stopy, zapewniając maksymalną kontrolę i czucie skały, co przekłada się na większą pewność i bezpieczeństwo.
Komfort i wsparcie: Jak amortyzacja i konstrukcja wpływają na długie podejścia?
Nawet najlepsza przyczepność nie zda się na nic, jeśli buty będą niewygodne podczas długich godzin marszu. But podejściowy musi znaleźć idealny balans między sztywnością potrzebną do precyzji na skale a elastycznością i amortyzacją zapewniającą komfort na szlaku. Oceniałem konstrukcję cholewki, materiały wewnętrzne oraz obecność systemów amortyzujących, które minimalizują zmęczenie stóp. Dobre wsparcie stopy jest kluczowe, aby uniknąć kontuzji i zapewnić stabilność, zwłaszcza gdy poruszamy się z plecakiem.
Wytrzymałość i waga: Znalezienie złotego środka dla Twoich potrzeb
Kompromis między wytrzymałością a wagą to odwieczny dylemat w sprzęcie outdoorowym. Cholewki ze skóry zamszowej, choć często cięższe, są zazwyczaj bardziej trwałe i z czasem lepiej dopasowują się do stopy. Z kolei nowoczesne materiały syntetyczne oferują imponującą lekkość i często lepszą oddychalność. W tym rankingu zwracałem uwagę na modele, które potrafią łączyć te cechy, oferując wysoką trwałość przy rozsądnej wadze. Obserwuję, że coraz więcej użytkowniczek poszukuje lekkich konstrukcji, które jednocześnie zapewniają solidne wsparcie i odporność na uszkodzenia mechaniczne, co jest szczególnie ważne w wymagającym terenie.
Ranking 2026: najlepsze buty podejściowe damskie
Po dokładnej analizie i testach, z dumą przedstawiam Wam moją listę najlepszych damskich butów podejściowych na 2026 rok. To modele, które moim zdaniem stanowią ścisłą czołówkę, rekomendowane zarówno przez ekspertów, jak i doświadczone użytkowniczki. Każdy z nich ma swoje unikalne cechy, które sprawiają, że wyróżnia się w swojej kategorii.
1. La Sportiva TX4 - Niekwestionowana królowa przyczepności i precyzji
La Sportiva TX4 to absolutny klasyk i moim zdaniem jeden z najlepszych butów podejściowych na rynku, szczególnie w wersji damskiej. Jego cholewka ze skóry zamszowej gwarantuje wyjątkową trwałość i doskonałe dopasowanie do stopy z czasem. Podeszwa Vibram Megagrip z "Climbing Zone" to gwarancja niezrównanej przyczepności i precyzji na każdym rodzaju skały. To but, który sprawdzi się zarówno na technicznych podejściach, via ferratach, jak i podczas lekkiej wspinaczki. Jego wszechstronność i niezawodność sprawiają, że jest to wybór wielu profesjonalistów.
- Zalety: Wybitna przyczepność (Vibram Megagrip), doskonała precyzja ("Climbing Zone"), bardzo wysoka trwałość, komfortowa cholewka ze skóry zamszowej, sprawdzone i niezawodne.
- Wady: Może być nieco cięższy niż modele syntetyczne, ograniczona oddychalność w upalne dni (wersja bez membrany).
- Dla kogo: Idealny dla użytkowniczek poszukujących maksymalnej precyzji i trwałości na technicznych podejściach, via ferratach, scramblingach i łatwych drogach wspinaczkowych.
2. Scarpa Mescalito - Wygoda buta trekkingowego i wydajność podejściówki w jednym
Scarpa Mescalito to model, który z powodzeniem łączy komfort buta trekkingowego z wydajnością buta podejściowego. Jest to świetna propozycja dla tych, którzy cenią sobie wygodę podczas długich podejść, ale jednocześnie potrzebują solidnego wsparcia i przyczepności w trudniejszym terenie. Cholewka wykonana z wysokiej jakości skóry zamszowej z syntetycznymi wzmocnieniami zapewnia dobrą ochronę i trwałość, a podeszwa Vibram Dynamis Megagrip gwarantuje pewność kroku. Mescalito to but, który świetnie radzi sobie w zróżnicowanym terenie, od leśnych ścieżek po skaliste grzbiety.
- Zalety: Wysoki komfort noszenia, doskonała amortyzacja, bardzo dobra przyczepność (Vibram Megagrip), solidna i trwała konstrukcja, wszechstronność na zróżnicowanym terenie.
- Wady: Nieco mniej precyzyjny niż typowe "wspinaczkowe" podejściówki, może być cięższy niż ultralekkie modele.
- Dla kogo: Polecam go użytkowniczkom, które planują długie podejścia z plecakiem, cenią sobie komfort i potrzebują buta, który sprawdzi się zarówno na szlaku, jak i w łatwiejszej skale.
3. Salewa Wildfire Edge GTX - Innowacja i wszechstronność z membraną na niepogodę
Salewa Wildfire Edge GTX to prawdziwy innowator w świecie butów podejściowych. Jego unikalny system Switchfit pozwala na szybką zmianę dopasowania z trybu "trekkingowego" na "wspinaczkowy", co jest genialnym rozwiązaniem. Membrana GORE-TEX zapewnia pełną wodoodporność, co czyni go idealnym wyborem na zmienne warunki pogodowe. Podeszwa Pomoca Speed MTN jest bardzo przyczepna, a "Climbing Zone" gwarantuje precyzję. To but dla tych, którzy szukają jednego, wszechstronnego rozwiązania na mieszane aktywności trekkingowo-wspinaczkowe, niezależnie od kaprysów pogody.
- Zalety: Innowacyjny system Switchfit (szybka zmiana dopasowania), wodoodporna membrana GORE-TEX, bardzo dobra przyczepność (Pomoca Speed MTN), wszechstronność w zmiennych warunkach.
- Wady: Membrana GORE-TEX może ograniczać oddychalność w upalne dni, wymaga przyzwyczajenia do systemu Switchfit.
- Dla kogo: Doskonały wybór dla użytkowniczek, które potrzebują wodoodpornego buta na zmienne warunki pogodowe i cenią sobie możliwość szybkiego dostosowania buta do konkretnej aktywności (trekking vs. wspinaczka).
4. Garmont Dragontail MNT - Pancerna konstrukcja dla najbardziej wymagających tatromaniaczek
Garmont Dragontail MNT to but dla tych, którzy nie uznają kompromisów w kwestii trwałości i ochrony. To prawdziwy "pancernik" wśród butów podejściowych, stworzony z myślą o najbardziej wymagającym, skalistym terenie, takim jak Tatry. Gruba cholewka ze skóry zamszowej, pełny gumowy otok i sztywna konstrukcja zapewniają wyjątkową ochronę i stabilność. Podeszwa Vibram Q811 z "Climbing Zone" oferuje doskonałą przyczepność. Jeśli priorytetem jest dla Ciebie maksymalna trwałość, wsparcie i ochrona stopy, ten model będzie strzałem w dziesiątkę.
- Zalety: Ekstremalna trwałość i odporność na uszkodzenia, doskonała ochrona stopy (gumowy otok), bardzo dobra stabilność i wsparcie, wysoka przyczepność (Vibram Q811).
- Wady: Wysoka waga, mniejsza elastyczność i oddychalność, może wymagać dłuższego "rozchodzenia".
- Dla kogo: Polecam go użytkowniczkom, które poruszają się w bardzo wymagającym, skalistym terenie, z ciężkim plecakiem, dla których trwałość i ochrona są absolutnym priorytetem.
5. Black Diamond Mission LT - Minimalistyczna waga i maksymalna wydajność na technicznych drogach
Black Diamond Mission LT to propozycja dla minimalistek, które cenią sobie lekkość i zwinność, nie rezygnując z technicznej wydajności. Ten but został zaprojektowany z myślą o szybkich i lekkich podejściach oraz technicznej wspinaczce. Cholewka z wytrzymałego materiału syntetycznego zapewnia niską wagę i dobrą oddychalność, a podeszwa BlackLabel-Mountain gwarantuje doskonałą przyczepność na skale. Mission LT to but, który pozwala na precyzyjne czucie skały i dynamiczne poruszanie się w trudnym terenie. Jest to idealny wybór dla doświadczonych wspinaczek, które potrzebują lekkiego i precyzyjnego buta na techniczne drogi.
- Zalety: Bardzo niska waga, wysoka precyzja i czucie skały, doskonała przyczepność (BlackLabel-Mountain), dobra oddychalność, minimalistyczny design.
- Wady: Mniejsza amortyzacja i wsparcie niż w cięższych modelach, niższa trwałość cholewki niż w butach skórzanych, ograniczona ochrona przed wilgocią.
- Dla kogo: Świetny dla użytkowniczek, które stawiają na szybkość, lekkość i maksymalną wydajność na technicznych drogach wspinaczkowych i wymagających graniach.
Dylematy zakupowe: Skóra czy syntetyk? Z membraną czy bez?
Wybór butów podejściowych to często seria kompromisów. Dwa najczęściej pojawiające się dylematy to kwestia materiału cholewki oraz obecności membrany GORE-TEX. Jako ekspert, postaram się rozwiać te wątpliwości, abyś mogła podjąć najlepszą decyzję dla siebie.
Kiedy buty podejściowe z GORE-TEX to najlepszy wybór, a kiedy warto ich unikać?
Decyzja o wyborze butów z membraną GORE-TEX zależy w dużej mierze od warunków, w jakich najczęściej będziesz ich używać. Membrana GORE-TEX zapewnia niezrównaną wodoodporność, co jest ogromną zaletą w mokrych, błotnistych lub śnieżnych warunkach. Jeśli planujesz wycieczki w deszczu, przez mokre trawy, strumienie czy wczesną wiosną/późną jesienią, kiedy na szlakach zalega jeszcze śnieg, buty z membraną ochronią Twoje stopy przed przemoczeniem i zapewnią komfort termiczny.
Jednakże, obecność membrany wiąże się z pewnymi wadami. GORE-TEX, choć "oddychający", zawsze będzie ograniczał wentylację stopy w porównaniu do butów bez membrany. W upalne, suche dni, podczas intensywnego wysiłku, Twoje stopy mogą się w nich przegrzewać i pocić, co prowadzi do dyskomfortu, a nawet otarć. Moim zdaniem, jeśli Twoje aktywności koncentrują się głównie na suchych, skalistych podejściach w lecie, a priorytetem jest maksymalna oddychalność i lekkość, lepiej wybrać model bez membrany. Warto pamiętać, że wiele topowych modeli występuje w obu wersjach, co pozwala na dopasowanie do indywidualnych potrzeb.
Wytrzymałość skóry zamszowej vs. lekkość nowoczesnych materiałów: Co sprawdzi się na Twoich drogach?
Materiał cholewki to kolejny istotny element wpływający na charakterystykę buta. Skóra zamszowa to klasyka, ceniona za swoją wytrzymałość, odporność na przetarcia i zdolność do dopasowywania się do kształtu stopy z czasem. Buty ze skóry zamszowej są zazwyczaj cięższe, ale oferują lepszą ochronę mechaniczną i często są postrzegane jako bardziej "pancerne". Jeśli priorytetem jest dla Ciebie maksymalna trwałość, klasyczny wygląd i but, który z czasem idealnie ułoży się do Twojej stopy, skóra zamszowa będzie doskonałym wyborem.
Z drugiej strony, nowoczesne materiały syntetyczne, takie jak nylon czy poliester, oferują znacznie niższą wagę i często lepszą oddychalność. Buty z syntetyczną cholewką szybciej schną i są idealne dla tych, którzy cenią sobie lekkość i zwinność. Choć mogą być nieco mniej odporne na przetarcia niż gruba skóra zamszowa, współczesne technologie sprawiają, że są one coraz bardziej wytrzymałe. Jeśli Twoje priorytety to niska waga, szybkie schnięcie i maksymalna oddychalność, a teren, w którym się poruszasz, nie jest ekstremalnie agresywny dla cholewki, syntetyki będą świetnym rozwiązaniem.
Idealne dopasowanie: praktyczne porady przed zakupem
Nawet najlepsze buty na świecie nie spełnią swojej funkcji, jeśli nie będą idealnie dopasowane do Twojej stopy. W przypadku butów podejściowych, gdzie precyzja i czucie skały są kluczowe, odpowiedni rozmiar i dopasowanie to absolutna podstawa komfortu i bezpieczeństwa. Pozwól, że podzielę się moimi wskazówkami, które pomogą Ci uniknąć błędów.

Jak system sznurowania "Climbing Lacing" zmienia wszystko?
System sznurowania "Climbing Lacing" to moim zdaniem jeden z najważniejszych elementów w butach podejściowych. To on pozwala na niezwykle precyzyjne dopasowanie buta do stopy na całej jej długości od palców aż po kostkę. Dzięki temu, że sznurowadła sięgają niemal do samych palców, możesz regulować nacisk w zależności od potrzeb. Mocniejsze zaciśnięcie w przedniej części buta zwiększa precyzję i czucie skały, co jest nieocenione podczas stania na małych stopniach czy krawędziach. Luźniejsze sznurowanie w górnej części cholewki zapewni większy komfort podczas długich podejść. To właśnie ta możliwość mikroregulacji sprawia, że "Climbing Lacing" jest tak efektywny i pozwala na optymalne wykorzystanie potencjału buta w różnym terenie.
Sekret idealnego rozmiaru: Czy but podejściowy powinien być dopasowany jak wspinaczkowy?
To bardzo częste pytanie! Buty podejściowe powinny być dopasowane ciasno, ale nie tak ciasno jak buty wspinaczkowe. W przeciwieństwie do butów wspinaczkowych, w których palce często są zgięte, w podejściówkach powinny leżeć płasko. Celem jest minimalizacja ruchu stopy w bucie, co zwiększa precyzję i kontrolę, ale jednocześnie zachowanie komfortu na tyle, aby móc swobodnie maszerować przez wiele godzin. Zostawienie odrobiny miejsca przed palcami jest kluczowe, szczególnie podczas schodzenia, aby uniknąć uderzania palcami o przód buta. Moja rada: przymierzaj buty wieczorem, gdy stopa jest nieco opuchnięta, i zawsze z grubymi skarpetami, których używasz w górach.
Najczęstsze błędy przy mierzeniu stopy i jak ich uniknąć kupując online
Kupowanie butów online to wygoda, ale i ryzyko złego dopasowania. Oto najczęstsze błędy i moje rady, jak ich uniknąć:
- Mierzenie stopy o złej porze dnia: Stopy puchną w ciągu dnia. Mierzenie rano może skutkować zakupem zbyt małego rozmiaru. Zawsze mierz stopy wieczorem.
- Brak uwzględnienia grubości skarpet: Nie mierz stopy boso. Zawsze zakładaj skarpety, których używasz w górach.
- Mierzenie tylko jednej stopy: Niewiele osób ma idealnie symetryczne stopy. Zawsze mierz obie stopy i dobieraj rozmiar do większej.
- Opieranie się wyłącznie na rozmiarze, który nosisz w innych butach: Rozmiarówki różnią się między producentami. Nie ufaj ślepo swojemu "standardowemu" rozmiarowi.
-
Brak dokładnego obrysowania stopy:
- Połóż kartkę papieru na twardej powierzchni.
- Postaw stopę na kartce, opierając piętę o ścianę.
- Obrysuj stopę, trzymając długopis prostopadle do kartki.
- Zmierz długość od pięty do najdłuższego palca.
- Porównaj swój wynik z tabelą rozmiarów producenta, którą znajdziesz na stronie sklepu lub producenta.
- Ignorowanie recenzji dotyczących rozmiarówki: Wiele sklepów internetowych i forów zawiera opinie użytkowników na temat tego, czy dany model "wypada większy/mniejszy". Przeczytaj recenzje!
Podsumowanie rankingu: znajdź swój idealny model
Mam nadzieję, że ten ranking i moje porady pomogły Ci uporządkować wiedzę na temat damskich butów podejściowych. Pamiętaj, że idealny model to taki, który najlepiej odpowiada Twoim indywidualnym potrzebom, stylowi wspinania i rodzajowi terenu, w którym najczęściej się poruszasz. Nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania, ale jestem przekonany, że wśród przedstawionych propozycji znajdziesz swojego faworyta.
Dla fanki via ferrat i technicznych grani: Który but zapewni najwięcej precyzji?
Jeśli Twoje serce bije szybciej na myśl o technicznych graniach, wymagających via ferratach i precyzyjnym stąpaniu po skale, to moim zdaniem powinnaś zwrócić uwagę przede wszystkim na La Sportiva TX4. Jego niezrównana przyczepność i precyzja "Climbing Zone" sprawiają, że jest to absolutny top w tej kategorii. Alternatywnie, jeśli cenisz sobie lekkość i zwinność na trudnych drogach, Black Diamond Mission LT również będzie doskonałym wyborem, oferując minimalistyczną konstrukcję i maksymalną wydajność.
Dla miłośniczki długich podejść w dolinach: Gdzie szukać maksymalnego komfortu?
Jeżeli Twoje górskie przygody często zaczynają się od długich, męczących podejść w dolinach, a komfort jest dla Ciebie priorytetem, to z czystym sumieniem polecam Scarpa Mescalito. Ten model doskonale łączy cechy buta trekkingowego z wydajnością podejściową, oferując świetną amortyzację i wygodę, która pozwoli Ci cieszyć się każdym kilometrem szlaku, zanim jeszcze dotrzesz do skalistych wyzwań.
Dla poszukującej uniwersalności: Jeden but na szlak, skały i zmienną pogodę
Dla tych, którzy szukają jednego, wszechstronnego buta, który sprawdzi się w różnorodnych warunkach zarówno na szlaku, w skale, jak i podczas nagłych zmian pogody mam dwie mocne propozycje. Salewa Wildfire Edge GTX z innowacyjnym systemem Switchfit i membraną GORE-TEX to idealny wybór, gdy potrzebujesz ochrony przed wilgocią i elastyczności w dopasowaniu. Równie uniwersalny będzie Scarpa Mescalito, który dzięki swojemu komfortowi i solidnej konstrukcji świetnie radzi sobie w zróżnicowanym terenie, choć w wersji bez membrany będzie mniej odporny na deszcz.
